Bệnh ung thư có di truyền không?


Đặc điểm di truyền của ung thư

Hầu hết trong mỗi tế bào đểu có một cấu trúc gọi là nhân, đó là trung tâm điều khiển mọi hoạt động của tế bào. Trong nhân có 23 cặp nhiễm sắc thể được hình thành từ rất nhiều gen, là những thông tin mã hóa cho cách mà tế bào đó sẽ hoạt động. Gen điều khiển cơ thể chúng ta tăng trưởng và phát triển, mỗi chúng ta có khoảng 25.000 gen

Ung thư hình thành là do có một bất thường nào đó xảy ra ở một hoặc nhiều gen trong tế bào. Sự thay đổi ở gen này được gọi là “lỗi” hay “đột biến”. Thông thường một tế bào có từ 6 đột biến trỏ lên trước khi trở thành ung thư.

Những đột biến này có thể làm cho tế bào phân chia, tăng trưởng không kiểm soát hay nói cách khác những tế bào bình thường bị đột biến trở thành các tế bào ung thư.

Đột biên có thể xảy ra trong suốt cả cuộc đời chúng ta, thường là các đột biến xảy ra một cách ngẫu nhiên trong khi các tế bào phân chia hoặc dễ xảy ra hơn khi tiếp xúc với các yêu tố gây ung thư như khói thuốc lá, các chất hóa học độc hại…(còn được gọi là các chất sinh ung thư) Nếu những đột biến này không xảy ra ở các tế bào sinh dục (tế bào tinh trùng, tế bào sinh trứng…) thì không di truyền cho con cái, được gọi là các đột biến mắc phải và unng thư này gọi là ung thư xảy ra ngẫu nhiên

di truyền trong ung thư 1 Bệnh ung thư có di truyền không?

Tuy nhiên, có một số đột biến lại xảy ra ở tế bào mầm là tế bào trứng hay tế bào sinh tinh trùng thì những đột biến này có thể di truyền cho con cái dẫn đến ung thư di truyền. Chúng ta thừa hưởng gen của cả cha và me, nếu cha hoặc mẹ có gen đột biến thì mỗi đứa con sẽ có 50% “cơ hội” thừa hưởng gen bị lỗi đó. Vậy nên trong cùng một gia đình sẽ có trẻ có gen bị lỗi và tăng nguy cơ ung thư nhưng lại có trẻ lại không bị. Sinh ra với gen bị đột biến do di truyền từ cha mẹ không có nghĩ người đó chắc chắn sẽ bị ung thư nhưng họ có nguy cơ cao mắc một số loại ung thư hơn những người khác và thương bị ung thư ở đội tuổi trẻ hơn. Tuy nhiên các đột biên gây ung thư di truyền này chỉ chiếm 5-10% các loại đột biến gây ung thư là do các đột biến xảy ra một cách ngẫu nhiên khi chúng già đi và tiếp xúc với các chất sin hung

Vậy làm thế nào để biết chúng ta có khả năng mang gen đột biến gây ung thư di truyền

Cách đơn giản nhất là dựa vào tiền sử gia đình Những yếu tố trong tiền sử gia đình sẽ gợi ý khả năng cao bạn có mắc ung thư trong tương lai hay không như:

  • Có từ 2 thành viên trong gia đình ở phía họ cha hay họ mẹ bị ung thư
  • Các thành viên trong họ hàng cùng mắc một loại ung thư, hoặc nhóm các ung thư cùng gen gây nên
  • Các thành viên trong họ hàng mắc ung thư ở độ tuổi trẻ, thường tính là dưới 50 tuổi

Gen BRCA1 nằm trên nhánh dài của nhiễm sắc thể số 17 và gen BRCA2 nằm trên nhánh dài của nhiễm sắc thể số 13. BRCA1 và BRCA2 là 2 gen ức chế ung thư mã hóa cho các protein duy trì hoạt động ôn định của các tế bào. Khi những gen này bị đột biến thì khả năng ức chế phân bào bị mất đi khiên các tế bào phát triển quá mức dẫn đến ung thư.

Như vậy có thể nói rằng: Ung thư là bệnh có thể di truyền nhưng tỷ lện này chỉ chiếm dưới 10%

Ths Bs. Trần Hoàng Hiệp


Trả lời